Chloroprotyksen

Istnieje natomiast grupa leków, które należą raczej do antydepresyjnych, a jednocześnie – wykazują pewne właściwości neuroleptyczne. Na wymienienie zasługuje zwłaszcza chloroprotyksen, związek trój-pierścieniowy, ale różniący się od leków z grupy fenotiazyny.  Jak widać, „dolny” atom azotu pierścienia fenotiazymowego zastąpiono tu atomem węgla, a między pierścieniem i łańcuchem trójwęglowym występuje podwójne wiązanie. Być może ten brak atomu azotu, a więc brak charakterystycznego dla fenotiazynowych związków neuroleptycznych rozstawienia atomów azotu, przedzielonych trzema – CH – CH – CH2- N(CH3) (lub czterema) atomami węgla, jest przyczyną słabego działania chloroprotyksenu w psychozach urojeniowych i omamowo-urojeniowych. Natomiast wyraźne jest działanie antydepresyjne, a może jeszcze wyraźniejsze – doraźne działanie uspokajające, zwłaszcza w podnieceniu o składnikach lękowych i depresyjnych, a także – w podnieceniu maniakalnym. Chloroprotyksen wykazuje słabe działanie antyadrenergiczne i wyraźne – antycholinergiczne, charakterystyczne dla wielu środków przeciwdepresyjnych.

Zajmowaliśmy się dotychczas niemal wyłącznie neuroleptycznymi środkami fenotiazynowymi. Warto przypomnieć, że dysponujemy także neuroleptykami o innej budowie chemicznej. Mówiliśmy już o nie należącej do tej grupy chemicznej – rezerpinie, a przed chwilą – o chloroprotyksenie, który również nie. należy do fenotiazyn, a wykazuje (słabe) działanie neuroleptyczne. Niektóre inne związki tej samej co chloroprotyksen grupy (zawierające pierścień tioksantenowy) mają zupełnie wyraźne działanie neuroleptyczne, również silne, jak związki fenotiazynowe. Z używanych obecnie neuroleptyków wspomnimy jeszcze o związkach butyrofenonowych, do których należy, na przykład haldol. W tej grupie związków istotnym dla działania neuroleptycznego, ma być połączenie atomu azotu.

Na zakończenie warto wspomnieć o tym, że wiele leków neuroleptycznych znalazło zastosowanie także poza psychiatrią. Wiele z nich stosuje się przed zabiegami operacyjnymi i bardziej uciążliwymi zabiegami diagnostycznymi celem uspokojenia pacjenta. Jednocześnie po-danie neuroleptyków przed zabiegiem operacyjnym pozwala zwykle zmniejszyć dawkę stosowanego środka narkotycznego. Podobnie przedstawia się sprawa łączenia leków neuroleptycznych z przeciwbólowymi.

Podobne wpisy